Het effect van maatwerk in de forensische zorg

“Mijn grootste wens? Nog eens met mijn moeder naar Turkije. Dat zou geweldig zijn”, zegt Richard. Een aantal jaren geleden leek dat nog onmogelijk. Na een tbs-maatregel en een lange opname in een forensische kliniek, verhuisde hij in 2022 naar een beschermd wonen-locatie van RIBW Arnhem & Veluwe Vallei. Wat toen een spannende stap was, blijkt nu de opmaat naar een nieuwe toekomst. 

Voordat hij bij RIBW Arnhem & Veluwe Vallei kwam, woonde Richard zelfstandig in Arnhem. Toen het slechter ging, trok hij bij zijn ouders in. Dat hielp onvoldoende. “Ik was bang, onrustig en psychotisch.” Hij pleegde een delict en kreeg een tbs-maatregel. Na tien maanden op de psychiatrische afdeling van een gevangenis kon hij terecht in een forensische kliniek. “Daar kreeg ik eindelijk de juiste medicatie en behandeling. In de gevangenis kreeg ik een te lage dosis antipsychotica. Zo kwam ik pas in de kliniek uit mijn psychose.”

Passende plek
De beschermd wonen-locatie waar Richard nu woont, bleek een passende plek. Chantal Janssen, forensisch plaatsingsfunctionaris bij RIBW Arnhem & Veluwe Vallei: “Richard heeft baat bij veel nabijheid, structuur en samen dingen doen. Zijn herstelproces vroeg om een omgeving met een sterk groepsgericht karakter waar bewoners gezamenlijk eten en samen activiteiten ondernemen. Samen met zijn begeleider Jessica Hoonhoud keek ik welke plek passend was en aansloot op zijn wensen en krachten. Samen waren we er gauw over uit: op deze locatie gaat dit werken.”

Bevrijding
Voor Richard was de overgang spannend. “Ik wist niet wat ik kon verwachten. Maar toen Jessica me rondleidde, zorgden de andere bewoners voor een warm welkom. Het hielp ook dat ik niet altijd alleen zat. Medebewoners vroegen me om mee te eten of een spelletje te spelen. Ook Jessica kwam regelmatig langs. Dat gaf me al snel het gevoel dat ik erbij hoorde.”

Zijn tbs-maatregel hield strenge voorwaarden in: geen alcohol en drugs, openheid in contact en regelmatige afspraken met de reclassering. Inmiddels hoeft Richard nog maar één keer per maand op gesprek. “De gesprekken geven mij houvast. Ik koos er vorig jaar zélf voor om de tbs-maatregel met een jaar te verlengen. Nu ben ik er klaar voor: binnenkort eindigt de maatregel. Dat voelt als een bevrijding.”

Begeleiding: duidelijk en dichtbij
Begeleider Jessica was vanaf het begin nauw betrokken. “Richard en ik kunnen goed praten. En als het minder gaat, ben ik duidelijk, want dat heeft hij nodig. Maar daarna drinken we een kop thee en gaan we weer vrolijk verder. Die duidelijkheid gaat hand in hand met nabijheid. Het draait om de balans: aanwezig zijn, meebewegen, maar ook grenzen stellen. Een misstap is niet het einde van de wereld. We vragen altijd: wat heb je nodig om het de volgende keer anders te doen? Dat is ook onze SRH-werkwijze: kijken naar kracht en mogelijkheden, niet naar fouten.”

Samenwerking en deskundigheid
Cliënten met een forensische achtergrond begeleiden vraagt om specifieke deskundigheid: omgaan met risico’s, werken met duidelijke structuren en plannen, en voortdurend reflecteren. Jessica benadrukt het belang van scholing en intervisie hierbij: “We worden ondersteund door het forensisch team en elke maand hebben we intervisie. Dan bespreken we hoe we omgaan met lastige situaties. Je krijgt tips en tools, maar ook de kans om te reflecteren op je eigen houding. Het geeft houvast: je staat er niet alleen voor. Uiteindelijk gaat het om het creëren van een veilige en rustige omgeving voor cliënten. Want ik wil het vooral vanuit de mens bekijken. Mij gaat het erom dat iemand vooruit gaat."

Toekomst
Voor Richard is stabiliteit nu het belangrijkst. Drie dagen per week gaat hij naar de dagbesteding. “Daar kan ik rustig spelletjes doen en tekenen. Ik hoop dat ik stabiel blijf en in de toekomst nog eens met mijn moeder op vakantie kan gaan.” In de groep heeft hij zijn plek gevonden. “Ik kook elke donderdag. En ’s avonds speel ik vaak een spelletje met Bart. Dat geeft me rust. Daarom wil ik hier graag blijven wonen. Die aanvraag doen we nu.”

Jessica kijkt met trots naar Richards ontwikkeling. “Hij was een piekeraar die zichzelf snel overvroeg. Nu heeft hij meer rust, minder prikkels en kan hij beter omgaan met tegenslagen. Dat is prachtig om te zien.”